امام زمان (عج): براى تعجیل ظهور من ، در هر موقعیّت مناسبى ، بسیار دعا کنید که در آن فرج و حلّ مشکلات شما خواهد بود.      
کد خبر: ۷۳۶۲
تاریخ انتشار: ۰۴ خرداد ۱۳۹۵ - ۱۷:۳۶
تعداد نظرات: ۱۳ نظر
نسخه چاپی
ارسال به دوستان
یک برش، یک خاطره؛
گفتاری چند پیرامون واژه‌ی «گذر» به همراه تصاویری خاطره‌انگیز از گذر تخریب‌شده و تاریخی محله فخارخانه آران و بیدگل در تاریخ دی‌ماه 1370.
آران و بیدگل نیوز - مهرداد عموزاده: تصاویری خاطره‌انگیز از گذر تاریخی و مسقف محله فخارخانه آران و بیدگل در تاریخ دی‌ماه 1370، که چندماه بعد به منطور احداث حسینیه‌ی جدید تخریب شد.


این گذر شامل ورودی حسینیه قدیم، آب انبار، بادگیرها و زورخانه بوده است.


گُذَر در فرهنگ اصطلاحات شهری قدیم ایران به مکانهایی خاص در بافت قدیمی شهر اشاره داشته است. گذرها معابر مهم درون شهری بوده‌اند که محلات مختلف شهرهای قدیم را به یکدیگر متصل می‌ساختند.

گذر در کلمانی چون گذرگاه، رهگذر و ... به معنای محل عبور و رفت آمد است.

در گذرها معمولا محلی برای توقف وجود نداشته و تنها مسیر ارتباطی بین دو میدان و مرکز محله یا عنصر معماری شاخص چون مساجد، دکان‌ها یا مغازه‌ها و دیوان‌خانه‌ها یا مراکز حکومتی دولتی بوده اما بعضا دیده شده که سکوها و محل‌های نشستن نیز در این گذرها وجود داشته است. در مورد جزئیات ساختاری و اصول ساخت گذرها اطلاعاتی در دست نیست اما به نظر می‌رسد مسقف بودن یکی از ویژگی‌های اصلی گذر بوده باشد.

عرض گذرها به دلیل رفت و آمد عمومی، از کوجه ها بیشتر است و کوچه و پس کوچه‌ها جنبه خصوصی‌تری نسبت به گذرها در محله داشته‌اند. 

در بافت شهری قدیم یا شار پس از دروازه‌های ورودی و راسته و رسته بازار، گذرهای درون محله‌ای و بین محله‌ای پر رفت و آمد تر بوده اند و به عنوان رگ‌های اصلی بعد از شاهرگ بازار محسوب می‌شوند.

شار آران و بیدگل به دلیل مقتضیات زمانی و اتفاقات تاریخی چون قحطی و زلزله دارای پیچیدگی ساختار شهری اسلامی نیست و در سده‌های نخستین شکل گیری شهری قرار دارد. البته نبود بازار بزرگ در میان این شارها به دلیل وجود شار کاشان و بی نیاز بودن مردم این شهر می باشد،اما با این وجود بر حسب قدمت بناهای موجود و مقایسه با شار کاشان رشد شهری این دو شار در مراحل ابتدایی ساکن مانده است. در زمان قدیم به علت وجود دکان‌ها و مغازه‌ها در برخی گذرها از آنها به نام "بازار" نیز یاد می‌شده است.

از گذرهای معروف آران و بیدگل که تا امروز نیز نام آنها در بین مردم رواج دارد می توان به گذرهای زیر اشاره نمود:
گذرهای آران: گذر حاج امین متصل‌کننده محلات قاضی - وشاد، گذر سردانگه، گذر دهنو متصل‌کننده محلات دهنو - سرکوچه یخچال - بازار - قاضی، گذر سرکوچه دراز متصل‌کننده محلات قاضی - عبدالله‌خان و گذر دربند محله چهارسوق
گذرهای بیدگل: گذر یا بازار محله سلمقان، گذر یا بازار سرسنگ در محله توی‌ده، گذر محله فخارخانه، گذر مسجد نقشی(نقشینه) در محله درب مختص‌آباد، گذر یا بازار میون‌ده(میان ده) متصل‌کننده محلات توی‌ده - درب‌ریگ - سلمقان، گذر یا بازار حجی شریف(حاجی شریف) - گذر مسجدعلی متصل‌کننده محلات درب‌ریگ - یزلان و گذر یا بازار درب‌ریگ

خوانندگان عزیز این مطلب می‌توانند در صورت داشتن اطلاعات یا عکس‌هایی پیرامون آن، از طریق قسمت نظرات یا اکانت تلگرام پرتال خبری-تحلیلی شهرستان آران و بیدگل در ذیل این مطلب، با ما در ارتباط باشند.


نظرات بینندگان
انتشار یافته: ۱۳
در انتظار بررسی: ۱
غیر قابل انتشار: ۰
امیرحسین
|
Iran, Islamic Republic of
|
۲۰:۲۵ - ۱۳۹۵/۰۳/۰۴
0
0
خسته نباشی آقای عموزاده
ممنون از شما
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۲۱:۲۵ - ۱۳۹۵/۰۳/۰۴
0
0
بسیارجالب
حیف که دیگرنیست این گذرها
کریمی
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۷:۲۹ - ۱۳۹۵/۰۳/۰۵
0
0
خدا خیرتان دهد با دیدن این عکس این اسامی ساعتها به فکر فرو رفتم و در خاطرات خوب گذشته غرق شدم... عکس های قدیمی بیشتر بگذارید لطفا
فاطمه
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۷:۵۱ - ۱۳۹۵/۰۳/۰۵
0
0
خیلی جالب بود
تا حالا نشنیده بودم یا اگه دیده بودم اصلن جدی نگرقته بودم
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۳:۴۱ - ۱۳۹۵/۰۳/۰۵
0
0
فقط نگویم اءا ء حیف شد حداقل از این آثار که باقی مانده را مر مت کنیم و برای شورای شهر در سال بعد افرادی را انتخاب کنیم که طرفدار میراث فرهنگی باشند
شوت
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۴:۲۷ - ۱۳۹۵/۰۳/۰۵
0
0
ای بینیوز دوستدار میراث میدونم نظر تلخ حقیر را نمیذاری ولی در مقابل اثار فر هنگی تخریب شده در سال قبل و جاری چه روشنگری انجام دادین که حالا یاد دههای قبل افتادین منظورم اثارتخریب شده در مسیر خیابان چهار سوق است البته ما عکس بقیه شهرها اثار افسوسی خواهیم داشت
فخارخانه ای
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۶:۲۲ - ۱۳۹۵/۰۳/۰۵
0
0
خدا بگم چکارشان کنه شبانه این گذر رو بدون اینکه کسی بفهمه خراب کردن
اگه ارگان های جکومتی متوجه میشدن آن زمان اجازه اینکار را نمیدادن
حامی میراث
|
Iran, Islamic Republic of
|
۲۳:۳۱ - ۱۳۹۵/۰۳/۰۵
0
1
میراث فرهنگی ما هویت ماست
کاش در مورد آن کمی بیشتر غیرت داشتیم...
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۹:۱۸ - ۱۳۹۵/۰۳/۰۶
0
1
یادداشت - کدام یک در اولویت است؟
مرمت بناهای تاریخی یا زایش معماری؟

غلامرضا میثاقیان
مدیر کل دفتر حفظ و احیای بناها، محوطه‌ها و بافت‌های تاریخی

روز 28 اردیبهشت مصادف با 18 مه‌روز جهانی موزه‌ها بود و به همین مناسبت در سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مدت یک هفته، میراث فرهنگی گرامی داشته می‌شود. چنین مناسبتی اقتضا می‌کند که در این چند روز تأمل بیشتری بر مقوله میراث فرهنگی و مسائل و مشکلات آن به صورت عام داشت. از یک منظر شاید مهم‌ترین وظیفه سازمان، حفاظت از بناها، بافت‌ها و محوطه‌ها باشد و کوشش برای تحقق چنین وظیفه‌ای از راه‌های گوناگونی پیگیری می‌شود و پیرو آن فعالیت خطیر «مرمت» اصلی‌ترین روش حفاظت تلقی می‌شود. اما شاید بتوان از زاویه دیگری نیز به انجام این وظیفه توجه کرد.
سعدی (علیه الرحمه) شاعر بزرگ ایرانی می‌فرماید: «هرگز اگر راه به معنی برد/ سجده صورت نکند بت پرست» خلاصه راهنمایی سعدی در این بیت لزوم توجه به باطن به جای پرداختن به صورت است. در اصطلاح عرفای سرزمین ما «صورت» «ماده» است و «فانی» و «معنی»، «نظر» است و «باقی»، و باز به قول سعدی «هر چه را نپاید، دلبستگی را نشاید» «صورت»، «فلسفه» است و «معنی»، «عرفان».
شاید بتوان از سخن ارزشمند سعدی این دریافت را هم داشته باشیم که اگر ایمان در عبادت خدای تعالی نداشته باشیم، حتی سجده در پیشگاه او مصداق کفر، بت پرستی و گمراهی است. به تعبیری دیگر سجده امری لازم است اما برای تشخیص ایمان کافی نیست.
مراد از شاهد آوردن شعر سعدی آن است که متذکر شویم: «ارزش و معنی میراث فرهنگی تنها به ظاهر و کالبد نیست، توجه به «معانی» در میراث فرهنگی، در مرتبه بالاتری از «صورت» آن مطرح است و اگر بنا، بافت یا محوطه‌ای محافظت و مرمت می‌شود، باید برای تحقق هدف اصلی میراث فرهنگی، یعنی در یادآوری معانی آن باشد.»
حدود 4 قرن از ساخت مسجد شیخ لطف‌الله در اصفهان می‌گذرد اما هیچ بیننده‌ای نیست که در فضای داخل آن احساس معنویت و روحانیت نکند و از ادراک فضایی آن مبهوت نشود. مگر در شهرهای امروز ما مسجد ساخته نمی‌شود؟ مگر مصالح ساختمانی که برای آنها مصرف می‌شود همان آجر و کاشی و سنگ نیست؟ پس چرا در آنها احساس روحانیت نمی‌کنیم؟ مگر نه اینکه مسجد باید روح بندگی و عبادت را در انسان ایجاد کند؟ به نظر می‌رسد آنچه در مسجد شیخ لطف ا... اصفهان، آقا بزرگ کاشان، نصیرالملک شیراز، و... ما را مسحور خویش می‌کند «جوهره» و «ذات معنایی» است که میراث فرهنگی واقعی ما به شمار می‌آید. عنصر غیرکالبدی به نام «فضا» که معطر است به یاد حضرت دوست.
پس اگر از این مساجد حفاظت می‌شود و برای حفاظت از آن، امر مرمت صورت می‌پذیرد هدف نگهداری سنگ و آجر نیست، هدف محافظت از معنایی است که ورای این صورت با ایهام قابل توجهی در طول زمان ادراک می‌شود.
بنابراین به نظر می‌رسد که بخش مهم و قابل توجه آنچه میراث فرهنگی نامیده می‌شود، ابعاد معنایی و نظری آن است اما این ابعاد چگونه محافظت می‌شود؟ مرز مرمت کالبد و مرمت معنا در کجاست؟ مگر نه هدف ما از حفاظت میراث فرهنگی انتقال ارزش‌های گذشتگان به نسل آینده و پندآموزی از گذشته است، پس چرا برای حفاظت از میراث فرهنگی به آموزه‌های گذشتگان بی‌توجهیم؟
نگاهی گذرا به آنچه از گذشتگان باقی مانده است نشانگر آن است که امر حفاظت از میراث فرهنگی با حفاظت از کالبد (حداقل به تنهایی) صورت نمی‌گرفته است، بلکه امر «حفاظت» در «توسعه و زایش معماری» محقق می‌شده است.
اگر به شهر تاریخی بشرویه در خراسان جنوبی سری بزنید شاهد بافت شهری ارزشمندی می‌شوید که متشکل از بناهای معماری مربوط به دوره‌های مختلف تاریخی است از خانه‌های 700 الی 800 ساله گرفته تا بناهای 400 ساله و 100 ساله، مقایسه آنها با یکدیگر آموزش شگرفی برای ما در پی دارد. چراکه می‌توانیم با ملاحظه این آثار دریابیم که کالبد هر یک از خانه‌ها به فراخور شرایط زمانه و تعمیق گنجینه تجربه معماران حرکتی کمال‌گرا دارد.
از سادگی خانه‌های هفتصد ساله تا پیچیدگی و جلال بناهای یکصد سال پیش، می‌توان به زایش و آفرینندگی معماری در عین حفاظت از میراث فرهنگی پی برد.
در مورد بناهای مجموعه‌ای نیز همین آموزه وجود دارد. مسجد جمعه اصفهان روایتگر تاریخ معماری ایران پس از اسلام است. مجموعه‌ای عظیم و با شکوه که در عین سادگی و هماهنگی در بردارنده تجارب ارزشمند معماران ایرانی در طول تاریخ است.
معنایی متأثر از تجربه‌ای با عمر بیش از یک هزار سال. برای خردمندان و متخصصان شناسایی ادوار مختلف توسعه این مسجد در طی این مدت و تدبر در آثار ادوار مختلف میسر است. اما برای عموم بینندگان تفاوت و آثار ناشی از تغییرات انجام شده توسط معماران دوره‌های مختلف قابل شناسایی نیست.
هماهنگی و روح واحد حاکم بر بخش‌های مختلف این بنا را می‌توان بهترین شیوه حفاظت از میراث فرهنگی در طول تاریخ حیات این مجموعه تلقی نمود. دریافت آگاهانه از مشاهده این مستندات، آن است که معماران ایرانی در گذشته خود را ملزم به حفاظت از ارزش‌های معنوی و میراث فرهنگی از طریق اشاعه و ارتقای ارزش‌های معنوی می‌دانستند نه در نگهداری از کالبد بناها.
متأسفانه باید اذعان کنیم که فرهنگ مرمت بناها از مبادی غربی وارد سرزمین ما شده است. دانش و روش‌های مرمت را نیز در اغلب موارد از متخصصین غربی فراگرفته ایم. اما با چنین عملکردی امر زایش، تکامل و آفرینندگی معماری از میان رفته است.
ما اکنون به حکم وظیفه قانونی و بنا بر عرف رایج امر حفاظت و مرمت بناهای تاریخی را انجام می‌دهیم. انجام وظیفه‌ای که در جای خود مقدس است. هر چند آن را کافی نمی‌دانیم اما نباید پند گذشتگان و روش آنها را فراموش کنیم.
ما باید از استادان معماری که بخش‌های دوره سلجوقیان مسجد جمعه اصفهان را در دوره صفویان عیناً نگهداری کرده و بخش‌های فاخری را به آن اضافه کردند می‌آموختیم که با حفاظت از کالبد گذشته و با رعایت ادب و آداب، فرزند زمان خویش باشیم و با تکامل ارزش‌های معنوی گذشتگان نسبت به آفرینش ارزش‌های جدید اقدام کنیم و اگر چنین می‌کردیم، امروز با شهرهایی چنین آشفته و بی‌معنی مواجه نبودیم و در محل زندگی و فعالیت خود احساس غربت نمی‌کردیم. مجبور نبودیم برای رفع کسالت روحی خود، به دنبال مدگرایی برویم. نیاز نداشتیم برنامه‌ریزی شهری را جایگزین شهرسازی کنیم. در قبال موج واردات انواع ساختمان‌سازی‌های غربی منفعل نبودیم.
امنیت شهروندان، تعمیق روابط و تعاملات اجتماعی، همگرایی عمومی و آرامش شهر و شهروندان را فدای زمینه‌سازی برای جولان اتومبیل نمی‌کردیم و...
از دست رفتن روح آفرینش و زایایی معماری مهم‌ترین آسیبی است که به میراث فرهنگی کشور ما وارد شده است.
میراث فرهنگی در کشور ما اگرچه در گام نخست نیازمند حفاظت و مرمت آثار تاریخی و فرهنگی است اما در گام دوم نیازمند ایجاد و توسعه کرسی‌های نظریه‌پردازی مبتنی بر معناشناسی مستتر در فرهنگ و عرفان ایرانی است تا به واسطه آن بتوان نسبت به روزآمدن شدن معماری ایرانی اقدام و انتظار زایش و بالندگی در آن را فراهم کنیم. بی‌تردید این‌گونه رفتار شایسته فرهنگ، تمدن و میراث فرهنگی کشور ماست.
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۹:۴۶ - ۱۳۹۵/۰۳/۰۶
0
1
هر آثار فرهنگی = یک چاه نفت
هر خانه تاریخی = ایجاد اشتغال
یک اثر قدیمی= حداقل درآمد 100 دلار ی در سال
یک گردشگر= یک بانک
یک گردشگر =اقتصاد مقاومتی
یک گردشگر = رونق صنایع دستی
ترمیم یک خانه تاریخی = ساختن آینده روشن برای فرزندان
تخریب یک آثار تاریخی = تخریب تاریخ و فرهنگ
ورود یک گردشگر =امنیت
حضور یک گردشگر= عبور از رکود بن بست اقتصادی = رفاه=شادی=درآمد=پول=...
مهدی
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۲:۵۹ - ۱۳۹۵/۰۳/۰۶
0
1
گذر یا بازار حاجی شریفه در محل تقاطع کوچه قصابها و محل فعلی خیابان 22 بهمن بود که خراب شد .

اون گذری که محله دربریگ را به یزلان وصل می کند گذرجنب مسجد علی است
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۳:۱۸ - ۱۳۹۵/۰۳/۰۸
0
0
بزرگداشت بزرگان شعرا و نویسندگان و.....خانه ها و ابنیه حمام و آب انبار قدیمی و سایز آثار فرهنگی و تاریخی مانند نخ اسکناس برای شهرهاست این نخ نباشد شهر ارزشی ندارد یعنی شهر نیست بلکه باغ وحش است
بهزاد
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۸:۰۴ - ۱۳۹۵/۰۳/۲۷
0
0
احسنت به جناب عموزاده که بانشان دادن واقعیات تلخ گذشته حواسمان را به اینده متوجه کردند..مرحبا
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین عناوین
تلویزیون اینترنتی
گزارش تصویری